به گزارش خبرگزاری چهاربهاران به نقل از ایرنا. در استانی که سالها با کمبود امکانات آموزشی روزگار گذرانده و زیر بار سنگین جمعیت دانشآموزی در حال رشد، از کمبود فضا و تجهیزات آموزشی رنج برده است اکنون با جهش در بودجه و ورود خیران و دستگاههای ملی در مسیر جبران عقبماندگیهای تاریخی خود گام برداشته و امروز در کنار سایر پروژهها مدرسهای برای کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم در مرکز استان در حال احداث و تکمیل است.
رشد سهبرابری جمعیت دانشآموزی نسبت به میانگین کشوری، فشار بیسابقهای بر زیرساختهای آموزشی سیستان و بلوچستان وارد کرده است؛ سالها کمتوجهی به این موضوع، موجب فاصله افتادن بین سرانه آموزشی این استان با میانگین کشور شد اما در چهار سال گذشته با اجرای طرحهای مدرسهسازی و توسعه و بهسازی فضاهای آموزشی بهویژه در مناطق محروم، چرخ آموزش در استان دوباره به حرکت درآمده است، اقدامات گسترده در حوزه ساخت، استانداردسازی تجهیزات و بهسازی فضاها دیگر فقط در قالب آمار و نمودار باقی نمانده و در چهرههای خندان دانشآموزان در کلاسهای نوساز معنا یافته است.
در میان تمام طرحهای زیرساختی، پروژههای مرتبط با عدالت آموزشی جایگاه ویژهای یافتهاند؛ طرح نهضت مدرسهسازی که با حضور رییسجمهور در چابهار کلید خورد، ساخت بیش از ۶ هزار و ۵۰۰ کلاس درس را هدف گرفته است؛ اجرای این طرحها به کمک منابع ملی، اعتبارات استانی و مشارکت بیسابقه خیران، افقهای تازهای برای کودکان مناطق محروم ترسیم کرده است.
نگاه به گروههای خاص و نیازهای ویژه نیز بیش از گذشته در سیستان و بلوچستان تقویت شده است بهطوریکه برای نخستین بار در این استان، مدرسهای برای کودکان دارای اختلال اوتیسم در زاهدان ساخته میشود که گام اول در ایجاد فضاهای آموزشی تخصصی بهشمار می آید؛ هدفگذاری بر این است که هیچ دانشآموز نیازمندی از آموزش استاندارد محروم نماند؛ این برنامهها تنها ساخت کلاس و مدرسه نیست بلکه نشانه توسعه عدالت آموزشی در جامعه است.
در این رابطه،
در گفتوگو با
میثم لکزایی مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس سیستانوبلوچستان به بررسی جزبیات اقدامات صورتگرفته و برنامههای پیشرو در حوزه عدالت آموزشی، مدرسهسازی و ساخت مدارس ویژه کودکان استثنایی پرداخته شده است.
در زمینه مدارس استثنایی و اوتیسم در سیستان و بلوچستان چه اقداماتی انجام شده است؟
لکزایی: در سالهای گذشته بسیاری از شهرستانهای استان از مدارس ویژه دانشآموزان استثنایی محروم بودند و خانوادههایی که فرزند با نیازهای خاص داشتند ناچار به انتقال آنها به شهرهای دیگر میشدند؛ همین مساله سبب شد که احداث فضاهای استاندارد و تخصصی برای این گروه از دانشآموزان در دستور کار ادارهکل نوسازی مدارس استان قرار بگیرد و در همین مسیر طرح نخستین مدرسه اوتیسم استان در شهر زاهدان طراحی و اجرا شد که بیش از ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد و با تکمیل آن خدمات آموزشی برای این گروه خاص از دانشآموزان به شکل مطلوبتری ارائه خواهد شد، برنامهریزی شده است که در ۲ گام کلی توسعه فضاهای استثنایی در سیستان و بلوچستان ادامه پیدا کند که گام نخست با هدف رفع محرومیت شهرستانهای بدون این مدارس و مرحله دوم با هدف پوشش کامل استان اجرایی در حال اجراست؛ با این اقدامات زیربنای فضای آموزشی ویژه ۴۰۰ درصد افزایش می یابد و اکنون بیشتر از ۹۰ درصد شهرستانهای استان حداقل یک فضای آموزشی برای دانشآموزان با نیازهای خاص در اختیار دارند، همچنین ساخت هنرستانهای استثنایی نیز در شهرهایی مثل زاهدان، ایرانشهر، زابل و سراوان آغاز شده و تجهیز این فضاها با همکاری سازمان آموزش و پرورش استثنایی ادامه دارد تا شرایط یادگیری برای این دانشآموزان نیز همسطح مدارس عادی فراهم شود.
با حذف مدارس غیراستاندارد چه تضمینی وجود دارد که فضاهای جدید ایمن و مناسب باشند؟
لکزایی: مدارس خشتی و کانکسی یکی از دغدغههای مهم سیستان و بلوچستان در سالهای گذشته بود که با پیگیری دقیق اداره کل نوسازی مدارس، شناسایی و برنامهریزی برای جایگزینی آنها آغاز شده است و با تنظیم صورتجلسههای مشترک با آموزش و پرورش و فرمانداران مقرر شد دیگر هیچ فضای آموزشی جدیدی در محیطهای غیرایمن تعریف نشود؛ بر همین اساس بیش از ۲۰۰ کلاس خشتی تا سال ۱۳۹۸ بازسازی شد و فضای جایگزین برای بیش از ۲۰۷ کلاس کانکسی نیز تأمین شده که یا آماده بهرهبرداری هستند یا در مراحل نهایی ساخت قرار دارند؛ همچنین در برنامه جدیدی، مدارسی که بهصورت کانکسی غیرمستقل فعالیت میکردند شناسایی شده و با همکاری آموزش و پرورش و تخصیص فضا در حال انتقال به محیطهای دائمی هستند، همچنین در شهرستان زاهدان با اجرای مرحله اول طرح تخصیص فضا بیش از ۳۰۰ کلاس درس به ظرفیت آموزشی بازگشت و نزدیک به یکهزار و ۲۰۰ دانشآموز در این کلاسها ثبتنام شدند که این اقدام در دیگر شهرستانهای استان نیز در حال اجراست و با تجهیز کامل این فضاها، تراکم دانش آموزان در کلاسها نیز مدیریت و ساخت مدارس جدید بدون رعایت استانداردهای فنی متوقف شده است.
سرانه فضای آموزشی در استان در چه وضعیتی قرار دارد و چه تحولاتی در این زمینه ایجاد شده است؟
لکزایی: سیستان و بلوچستان با وجود جمعیت بالای دانشآموزی همواره در پایینترین سطح سرانه فضای آموزشی قرار داشته و رشد سه برابری جمعیت دانشآموزان نسبت به میانگین کشوری وضعیت موجود را دشوار کرده بود اما با تمرکز دولت و مشارکت فعال خیران در چهار سال گذشته بیش از پنج هزار و ۵۰۰ کلاس درس معادل ۵۵۰ هزار مترمربع به ظرفیت آموزشی استان افزوده شد و سرانه فضای آموزشی که در سالهای قبل حتی حفظ آن دشوار بود از ۳.۳ متر مربع به ۳.۹ متر مربع رسید؛ اکنون نیز یکهزار کلاس درس جدید با ۲۵۰ هزار مترمربع زیربنا در دست ساخت است که با بهرهبرداری از آنها این عدد به میزان چشمگیری ارتقاء خواهد یافت؛ هدفگذاری دولت چهاردهم در قالب نهضت عدالت آموزشی احداث ۶ هزار و ۵۳۳ کلاس درس در مناطق کمبرخوردار استان است که در گام اول یکهزار کلاس با مشارکت مردم و استانداری کلنگزنی شد و مرحله دوم نیز با شروع عملیات ساخت ۸۰۰ کلاس ادامه پیدا کرد، همچنین با تأمین اعتبار مناسب از محل منابع دولتی و خیران پیشبینی شده است که تا پایان برنامه این ظرفیت به شکل کامل تحقق یابد.
بودجه پروژههای نوسازی مدارس سیستان و بلوچستان از چه منابعی تأمین و نظارت بر مصرف این اعتبارات چگونه انجام میشود؟
لکزایی: تأمین اعتبار برای پروژههای نوسازی از سه مسیر اصلی شامل اعتبارات ملی و استانی و کمکهای خیران انجام میشود که این منابع بر اساس سر فصلهای مصوب سازمان برنامه و بودجه کشور به استان ابلاغ شده و پس از تصویب در شورای برنامهریزی استان توزیع شهرستانی آن انجام می شود و در اختیار اداره کل نوسازی مدارس قرار میگیرد؛ برای شفافیت بیشتر، نظارت فنی و مالی بر همه پروژهها توسط تیمهای تخصصی در ۶ منطقه استان انجام میشود و هر پرداختی به پیمانکاران منوط به تأیید کمی و کیفی پروژههاست، برای نمونه اعتبار طرح ویژه فضای آموزشی استان که از سال ۱۴۰۳ با ۲۸۵ میلیارد تومان آغاز شد در سال ۱۴۰۴ به یکهزار میلیارد تومان رسید که نشان از رشد ۳.۵ برابری اعتبارات در این حوزه دارد و از محل منابع دولتی نیز یک هزار و ۷۰ میلیارد تومان برای تکمیل پروژههای در حال ساخت تخصیص یافت که در قالب ساخت کلاس درس، استانداردسازی سیستمهای سرمایشی و گرمایشی و تأمین تجهیزات هزینه میشود.
چه برنامههایی برای نگهداری از مدارس تازهساز و جلوگیری از فرسودگی آنها وجود دارد؟
لکزایی: در گذشته پس از احداث مدارس بهطور معمول برنامهای برای نگهداری آنها وجود نداشت و همین موضوع باعث شد که بسیاری از فضاها پیش از موعد دچار فرسودگی شوند اما اکنون در کنار طرح مدرسهسازی برنامهای به نام مدرسهیاری در قالب طرح «شهید عجمیان» اجرا میشود که با استفاده از ظرفیت خیران، گروههای جهادی و دانشآموزان اقدامات فرهنگی، عمرانی و زیباسازی مدارس انجام میشود؛ از جمله این اقدامات میتوان به رنگآمیزی، آسفالتریزی، ایزوگام و تأمین تجهیزات اولیه اشاره کرد. در سال گذشته بیش از ۶۰۰ مدرسه تحت پوشش این طرح قرار گرفت و برای سال جدید هدفگذاری برای ۳۵۰ مدرسه انجام شده است، همزمان در موارد مورد نیاز برای تعمیرات اساسی از ظرفیت پیمانکاران تخصصی استفاده شده تا مدارس نوساز حفظ شوند و در برابر آسیبهای محیطی مقاوم باقی بمانند.
مدارس نوسازی شده چقدر در برابر زلزله و بلایای طبیعی ایمن هستند و چه تمهیداتی در طراحی آنها در نظر گرفته میشود؟
لکزایی: همه فضاهای آموزشی جدید براساس آخرین آییننامههای ساختوساز و ضوابط فنی طراحی و اجرا میشوند و قبل از شروع عملیات ساخت، تیمهای فنی مجموعه نوسازی مدارس اقدام به مطالعات مکانیابی، طراحی سازه، برآورد دقیق و انتخاب نوع مصالح میکنند؛ در حین اجرا نیز مهندسان ناظر در ۶ منطقه استان بهصورت مستمر بر پروژهها نظارت دارند و تأیید نهایی پروژهها تنها پس از بررسی کمی و کیفی انجام میشود، این سازوکار نظارتی سبب شده است که همه مدارس جدید از نظر مقاومت در برابر زلزله ایمن و استاندارد باشند.
